***
Opmerking: Staat niet in het Medisch Zakwoordenboek vermeldt.
Ablátio (Latijns), ablátie: Loslating; door operatie verwijderen van een lichaamsdeel, zie ook amputatie; ~ mámmae, zie Halsted; ~ rétinae, vochtophoping tussen het pigmentepitheel van het netvlies (bevestigd aan de membraan van *Bruch) en de binnenste netvlieslaag (het sensorische deel); oorzaken kunnen zijn: vochtafscheiding door ontsteking of circulatiestoornissen, *gestose, leukemie, *dysproteïnemie, tractie door o.a. glasvochtbloedingen, netvliesscheur, sterke myopie; vgl. secessus, sublatio, solutio.
Beeld:
Loslating van het netvlies; splijting van netvlies tussen pigmentlaag en zenuwcellaag. Een ‘ablatio retinae’ kan optreden bij een netvlies met degeneratieve plekken, meestal in de periferie (bij myopie of ouderdom) of ten gevolge van een trauma, meestal in combinatie met een degeneratief netvlies (ongeluk, oogoperatie).
Symptomen:
De plaats van de loslating is bepalend voor de gevolgen:
* daling van de gezichtsscherpte
* scotomen (‘eilandjes’ van gezichtsvelduitval)
* vertekeningen door vouwen of plooien in het netvlies
* fotopsieën (lichtsensaties, lichtflitsen)
* mouches volantes (zwevende deeltjes veroorzaakt door bloed in het glasvocht)
* een ‘gordijn’ dat in het oog meebeweegt
Consequenties voor het dagelijks leven:
Afhankelijk van de plaats van de loslating;
* moeite met zien van details
* oriëntatieproblemen
Behandeling:
Er worden altijd pogingen gedaan herstellende maatregelen te treffen (rust, coagulatie, oogbol instulpen, olie inbrengen).
Richtlijnen:
* optimale verlichting toepassen
* vergroting gebruiken
* systematiek in het kijken aanbrengen
* contrastrijk materiaal gebruiken
* inschakelen van andere zintuigen
* vermijden van zware lichamelijke inspanning en krachten van buitenaf op het oog
Neuroretinítis: Degeneratie van de gezichtszenuw (neuritis optica) waarbij ook het netvlies is aangedaan ; zie ook retinitis.
Opmerking: Geen relevante links gevonden.
Nifablepsíe (Grieks), sneeuwblindheid: Tijdelijk verlies van het gezichtsvermogen door beschadiging van de oppervlakkige hoornvliescellen t.g.v. overmaat van ultraviolette stralen uit het zonlicht, versterkt door de terugkaatsing op de sneeuw; zie ook keratoconjunctivitis, photonosus.
Nyctalópia (Grieks), nyctalopíe (letterlijk: ‘s nachts ziend) dagblindheid, toestand waarbij bij verminderde lichtsterkte (dus ook “s avonds en “s nachts), een beter gezichtsvermogen bestaat dan overdag of bij felle verlichting; doet zich soms voor bij centrale troebelingen in het hoornvlies of de lens of door aandoeningen van het netvlies van het oog, soms ook zonder dat afwijkingen in het oog worden waargenomen; tgst. hemeralopia; zie ook cataracta, nyctanopia.
Nyctanópia (lett.: ‘s nachts niet ziend) syn. hemeralopia (z.a.); vgl. nyctalopia.
Opmerking: Zie links bij nyctalopia.
Nystágmus (Grieks): Oogbolstuipen, oogbeving, syn. instabilitas oculorum; elke niet-willekeurige ritmisch heen en weer gaande beweging van de oogbol; pathologische ~ komt voor bij ziekten van het labyrint, meningitis, sommige oogziekten, multipele sclerose, aandoeningen van het cerebellum, middenhersenen (o.a. door vitaminecomplex deficiëntie) e.a.; niet-pathologische ~ ziet men o.a. bij kunstmatige vestibulaire prikkeling (optokinetische, calorische en draai(stoel)~); ~ horizontális, ~ om de loodrechte oogas; mijnwerkers~, beroepsneurose van de ogen bij mijnwerkers; pendel~, ~ met gelijke snelheid van de héén en de weergaande beweging (vaak bij de z.g. permanente of aangeboren ~), syn. ~ oscillatórius of schommel~; positie~, ~ in andere dan de zittende houding; ~ rotatórius, ~ om de vóorachterwaartse oogas (vgl. syringobulbie); ruk~, ~ met een snelle en een langzame component; spontane ~, ~ in zittende houding (met niet bewegend hoofd); ~ verticális, ~ om de dwarse as van het oog; vestibulaire ~, ~ bij aandoeningen of overprikkeling van het labyrint. Zie ook opsoclonus.
Beeld:
Nystagmus is een ritmisch herhaald onwillekeurig bewegen van de ogen. Dit gebeurt onafhankelijk van de willekeurige oogbewegingen en kan niet bewust worden onderdrukt, de bewegingen zijn niet aan de wil onderworpen. Dit is gewoonlijk met het blote oog waar te nemen door een ander.
Nystagmus kan vóórkomen als gevolg van en naast een andere oogaandoening, of als op zichzelf staande oogaandoening.
Er zijn verschillende vormen van nystagmus:
a. de “schommelnystagmus” (pendelnystagmus), waarbij de afzonderlijke fasen van de beweging even snel plaatsvinden.
b. de “ruknystagmus”, waarbij de beweging uiteenvalt in een langzame fase, gevolgd door een snelle beweging in tegengestelde richting.
c. mengvormen van a. en b., waarbij bijvoorbeeld in één blikrichting een schommelnystagmus bestaat en in een ander blikrichting een ruknystagmus.
Een andere indeling kan gemaakt worden aan de hand van de aard van de oorzaak:
* bij oogaandoeningen (oculaire nystagmus);
* bij aandoeningen van het centraal zenuwstelsel (centrale nystagmus);
* bij aandoeningen van het evenwichtsorgaan (vestibulaire nystagmus);
* congenitaal (aangeboren) of erfelijke nystagmus.
Oculaire nystagmus is in het algemeen van het schommeltype. De bewegingen vinden dan in horizontale richting plaats. Bijvoorbeeld bij aandoeningen waarbij geen normale maculafunctie aanwezig is en er dus niet normaal gefixeerd kan worden.
De oorzaak van congenitale en erfelijke nystagmus is niet bekend. Ook al vertonen de ogen verder geen afwijkingen, alleen al door de nystagmus blijft de gezichtsscherpte gewoonlijk beneden normaal.
Symptomen:
Soms gaat het om grove bewegingen, soms om een fijn trillen. De bewegingen kunnen ook in snelheid sterk verschillen. Meestal is de richting van de nystagmus horizontaal. Maar ook andere bewegingsrichtingen komen voor: verticaal, rotatoir, etc.
Van latente nystagmus spreekt men indien zich een nystagmus manifesteert bij afdekken van een oog. Deze vorm van nystagmus gaat gewoonlijk gepaard met een zwakte van het binoculaire zien (= zien met 2 ogen) of strabismus (= scheelzien).
Nystagmus kan toenemen wanneer:
* er één oog wordt afgedekt
* er direct licht op de ogen valt
* er sprake is van vermoeidheid en stresssituaties
* er wordt gefixeerd op details
Soms is er sprake van een scheefstand van het hoofd of van een heen en weer schudden van het hoofd. Beide (automatisch ontwikkelde) ‘strategieën’ worden gebruikt om naar een vermindering van de nystagmus te zoeken.
Consequenties voor het dagelijks leven:
* moeite met scherp zien
* er is tijd nodig om te fixeren
* ieder visueel functioneren kost veel inspanning. Omdat de nystagmus bij vermoeidheid toeneemt, ontstaat vaak een vicieuze cirkel die moeilijk te doorbreken is
Behandeling:
Er is geen therapie bekend.
Richtlijnen:
* optimale verlichting toepassen
* direct op de ogen vallend licht vermijden
* zoeken naar de hoofdstand waarbij de nystagmus het geringst is, hierbij zorgen voor een ergonomisch verantwoorde houding
* vergroting gebruiken (óók als gedurende korte tijd wèl zonder vergroting gewerkt kan worden)
* bepalen van de optimale verhouding tussen in- en ontspannen
* vermijden van stress
* een leeskader gebruiken
* contrastrijk materiaal gebruiken
Laatst bijgewerkt op 19 juli 2011 – 05:40